16 Ocak 2009 Cuma

19. Yüzyılda Everton ve Liverpool Rekabeti



Anfield Road, 19 Ocak Pazartesi akşamı Liverpool ve Everton arasındaki 209. Merseyside Derbisi'ne ev sahipliği yapacak.

Ve 22 Nisan 1893 günü başlayan mücadele, 2009 yılının Ocak ayındaki karşılaşmayla saymaya devam edecek. Mersey Nehri'nin ayırdığı Mavi ve Kızıl Yaka'nın ilk kez birbirlerinin görmelerinin üzerinden geçen 114 yıl, 8 ay ve 27 gün. Belki, Nisan 22 ve 1893'tü, birinci karşılaşmanın tam açılımı; ama mutlaka fazlasını biliyor olmamız da gerekebilir.

John Houlding. 19. yüzyılın sonlarında, sahip olduğu bira fabrikalarıyla kendine önemli yer edinen ve Liverpool'da yaşayan bir iş, Şehir Meclisi tarafından Everton bölgesini temsille sorumlandırılan ve 1897 yılında Belediye Başkanlığı'na seçilen bir devlet adamı. Ama çok daha önemlisi 1892 senesinde Futbol dünyasına giren Liverpool FC'nin kurucusu. İlgi çekici bir hikayesi var, John Houlding ve Liverpool FC arasındaki ilişkinin. Liverpool, yani Futbol'un En Kızıl Efsanesi, aslında ezeli rakibi Everton'ın içerisinden çıkardığı bir kulüp. Başrolünde John Houlding'in olduğu benzersiz bir hikâye.

Olayın derinlerine inebilmek adına 1882 yılına kadar uzanmak gerekiyor. Everton'ın maçlarını yaptığı Stanley Park bölgesindeki yargı organlarından çıkan bir karara göre 1878 yılında kurulan Everton kulübünün futbol maçlarını başka bir bölgede yapması istenir ve olaylar gelişir.

Everton kulübünün yetkilileri, John Houlding'in sahibi olduğu Sandon Hotel'de toplanır. Stanley Park'tan çıkmaları gerektiği için Priory Road mantıklı bir seçim gibi durmaktadır. Sahanın sahibi, Everton ile araziyi kiralama konusunda anlaşsa da daha sonra anlaşma bozulur. Bu noktada devreye John Houlding girer ve yine kendisi gibi bira fabrikaları olan John Orrell'a bir miktar para ödeyerek Everton'a Anfield'da bir saha kiralar. Everton, yeni evinde oldukça mutludur. 24 Eylül 1884 günü, Earlstown takımıyla oynanılan maçın sonunda kazanan 5-0'lık skorla Everton olur. Yeni evdeki ilk maçta zafer, gollü bir maçın ardından gelmiştir.

Everton adına her şey yolundadır. Stad, zaman içerisinde tribünlere sahip olur. Ve Liverpool şehrinin futboldaki yegane temsilcisi, her maçını ortalama 8000 seyirciye oynamaya başlar. Ama her güzel şeyin sonu vardır klişesi, 19. yüzyıl için de geçerlidir. 1888 yılında hayata geçirilen The Football League organizasyonunun kurucu üyelerinden olan Everton'da John Houlding, kulüp üzerindeki haklarını artırmak isteyecek ve futbolculara karşı sergilediği zorlayıcı tavırlarla kulüp üyelerinin tepkisini çekmeye başlayacaktır.

Anfield'daki sahanın sahibi John Orrell, aynı dönem arsasında kirada bulunan Everton'ın ödemekte olduğu kira ücretine zam talebinde bulunur .(100 £ olan kiranın 250 £ olması söz konusudur.) Aksi takdirde, anlaşmanın fesholacağını söyler ve John Houlding'e rest çeker. Kulüp, Houlding'in kişisel meseleleriyle bir süre meşgul olur. O dönem yalnızca 279 üyesi bulunan Everton Kulübü'nde, Ocak ve Mart 1892'de yapılan iki toplantının ardından takımın maçlarını yaptığı sahanın hemen bitişiğinde toprakları olan Houlding, kulüp harcamalarından kendisine çıkar sağlama suçuyla itham edilir. Ve toplantı sonrasında kulüp üyeleri, Everton'ın Anfield'dan taşınmasına karar verir. 8000 £ karşılığında satın alınan Goodison Park, Everton'ın yeni evi olacaktır.

Everton ve Liverpool arasında 100 yılı deviren rekabetin çıkış noktası, tam da bu hamle içerisinde gizlidir.

Everton'ın Anfield'dan Stanley Park'ın kuzeyinde kalan Goodison Park'a taşınmasının ardından oldukça sinirlenen John Houlding, çok geçmeden kararını verir. Yeni bir takım kuracaktır, Houlding. Alternatif isimler düşünmeye başlar. İki favorisi vardır takım adı konusunda. FC Everton ve Everton Athletic. Ne var ki, Everton FC isminde bir kulübün olduğu futbol dünyasında bu iki başlığa izin çıkmaz. Ardından efsanevi bir fikir gelir, Houlding'in aklına. 15 Eylül 1892. Karar verilmiştir artık. Anfield'da kurulacak yeni futbol kulübünün adı Liverpool FC olacaktır.

19. yüzyılın son döneminde John Houlding ile beraber çalışan ve Everton'ın bölgeyi terk etmesinin ardından arkadaşı Houlding'in yanında kalan nadir insanlardan olan İskoç John McKenna, Liverpool'un ilk menajeri olur. (Avram Grant ve Roman Abramovic ilişkisine mi benziyor gibi sanki. Neyse. McKenna, ilginç bir karakter yine de. Hem Everton, hem de Liverpool'un ilk teknik direktörü olur böylece.) McKenna'nın ülkesinde hayli geçerli iş ilişkileri vardır. İskoçya'daki kimliğini kullanarak Anfield'a Malcolm McVean, Hugh McQueen, Duncan McLean, Joe McQue, James McBride, Matt McQueen, John McCartney ve Billy McOwen'ın içlerinde yer aldığı 13 yeni futbolcuyla döner. Liverpool FC isminin alternatifi de bulunmuştur: ''The Team of the Macs.''

Liverpool, İskoçya'dan aldığı destekle tarihindeki ilk futbol maçına 1 Eylül 1892 günü çıkıyordu. Rotherham United karşısındaki mücadeleden 7-1'lik skorla galip ayrılan Liverpool, artık ayakları yere basan ve kısa süre içerisinde yürümeye hatta koşmaya başlayacak bir çocuk gibiydi. Football League talebi, reddedilmiş olsa da Liverpool, 1892-93 Sezonu'nda Lancashire League'de yer alma şansı bulacaktı. Lancashire League, Liverpool'a hafif gelmişti. Şampiyon tamamlanan sezonun ardından Liverpool'un teklifi kabul ediliyordu. Football League organizasyonunda kendisine yer bulacaktı, o dönemin mavi ve beyaz renkli formalarla mücadele eden takımı Liverpool.

Anfield'ın ev sahibi adına yeni bir dönem başlıyordu. Ve artık Liverpool ile Everton'ın birbirinden daha fazla kaçabilmesine imkan yoktu.

1893 yılının Nisan ayında Liverpool kentinin üç takımı, Liverpool Senior Cup adlı bir turnuvada karşı karşıya gelecekti. Bootle, Everton ve Liverpool. Ev sahibi, Bootle FC takımıydı. Bootle, ilk karşılaşmada Liverpool'a 1-0 yenilmekten kurtulamamıştı. Liverpool'un turnuvadaki ikinci eşleşmesi ise, 116 yıl sonra bile konuşulabilecek bir rekabetin ilk mücadelesi olacaktı. Boottle Stadı tribünlerinde bulunan 10000 kişi, başlı başına bir tarihe tanıklık ettiklerinden haberdarlar mıydı, bilinmez; ama dönemin güçlü ekiplerinden (19. yüzyılın son bölümünündeki en dominant ekip Sunderland ve Preston North End takımlarının ardından Football League 1892-93 Sezonu'nu üçüncü sırada tamamlamışlayan) Everton'ı 31. dakikada Tom Wyllie'nin golüyle 1-0 mağlup eden Liverpool, Merseyside Derbisi'nde defteri açan taraf oluyordu.

Liverpool, Everton ile arasındaki ezeli mücadelede ilk karşılaşmayı kazanan ekipti. Ama resmi maçlarda alacağı ilk galibiyet için bir süre daha beklemesi gerekecekti.

1893-94 Sezonu, Liverpool'un Second Division'a (İkinci Lig) adım attığı döneme karşılık geliyordu. Liverpool için Second Division ile Lancashire League arasında herhangi bir farklılık yoktu. Sezon boyunca Anfield'da oynadığı tüm maçları kazanan Liverpool, ligi Small Heath, Notts County ve Newcastle United ekiplerinin önünde lider kapatarak bir üst seviyeye çıkma hakkı kazanıyordu. Artık, Everton ve Liverpool aynı ligde mücadele edeceklerdi. Bu durum, dostluk maçlarındaki rekabetten fazlası anlamına geliyor olmalıydı.

Tom Watson'ın menajerliğindeki Sunderland, dönemin en dominant takımıydı. Rakiplerin pek şansları yoktu. Everton, 1894-95 Sezonu'nda her ne kadar Sunderland'i zorlamaya çalışsa da ligi ancak ikinci sırada tamamlayabilmişti. Diğer taraftan, üst seviye ligdeki ilk sezonunu geçiren Liverpool, puan tablosunun en alt sırasında kalacaktı. Sezon içerisindeki iki Merseyside Derbisi, Liverpool'un istediği gibi geçmemişti. 13 Ekim 1893 günü Liverpool ve Everton arasındaki rekabetin ilk resmi karşılaşmasında Everton, 44000 kişinin takip ettiği mücadele sonrası rakibini evine 3-0'lık mağlubiyetle gönderiyordu. Anfield'daki rövanş maçında ise, Liverpool'u 2-1'lik yenilgiden Jimmy Ross'un son dakikadaki penaltı golü kurtaracaktı.

Liverpool, Everton'ınkinden farklı bir dünyanın temsilcisiydi. First Division'da şampiyonluk için mücadele ediyordu, Everton. Liverpool'un iddialı olduğu kısım, Second Division'dı. 1895-96 Sezonu'nu Second Division'ın puan sıralamasında en üst sırayı alarak tamamlayan Liverpool, bir sezonluk aranın ardından Everton ile tekrar aynı seviyeye çıkmayı başarmıştı.

1896-97 Sezonu, Liverpool adına değişim anlamına gelecekti. 1892, 1893 ve 1985 yıllarında Sunderland'i lig şampiyonu yapmayı başaran 37 yaşındaki teknik adam Tom Watson, Liverpool Tarihi'ndeki ikinci menajer olmak üzere takımın başına geçiyordu. Watson'ın oldukça ilginç bir iş ahlakı vardı. O dönem, çeşitli konularda ün salmayı başarmıştı. Sunderland'e getirdiği şampiyonlukların ardında bazı sırlar da saklıyordu. Futbolcularına uygulattığı diyet programı ve antrenman rejimleri, bunlardan birkaçıydı. (Detaylara inildikçe olay daha da ilgi çekici hale geliyor.)

Liverpool takımı, sabah kahvaltasını düzenli olarak saat 08.30'da yapıyordu. Futbolcuların ne yiyecekleri bile belliydi. Açık birer çay içilen kahvaltının menüsü, yağsız tost, yumurta ve bayat ekmekten ibaretti. Bir kadeh şarap veya bir şişe bira, genellikle akşam yemekleri için tavsiye ediliyordu. (Tom ''S.'' Watson mı olmalıydı yoksa isim?) İdareli harcanan malzemeler ise tereyağ, şeker, süt ve patatesti. Liverpool, sabah kahvaltısından önce saat 07.30'daki yürüyüşün dışında günde iki kez (saat 9.45 ve 15.30'da olmak üzere) antrenman yapıyordu.

Tom Watson ile yaşanan değişimlerin karşılığını alma zamanıydı artık.

1 Eylül 1896 günü gerçekleşen Sheffield Wednesday karşılaşması, Liverpool için ''Tom Watson menajerliği altındaki ilk maç'' başlığından çok daha fazlası anlamına geliyordu. Liverpool Daily Post'un haberine göre, Futbol Tarihi'ne ''The Reds'' ismiyle kazınan Liverpool, ilk kez bu karşılaşmada kırmızı forma ve beyaz şort ile mücadele etmişti. Mavi ve beyaz renkli formalara vedalaşılmıştı. Liverpool, Second Division'da görev aldığı 26 maçta attığı 28 golle takımını üst lige taşıyan George Allan'ın iki golüyle karşılaşmadan galip ayrılan taraf oluyordu. (2-1.)

Liverpool, Tom Watson menajerliğinde ilerleyen yıllarda dibi de zirveyi de (1903-04 Sezonu'nda küme düştükten sonra, 1904-05 Sezonu'nda yaşanan Second Division Şampiyonluğu'nun ardından Liverpool, tarihindeki ilk First Division Şampiyonluğu'nu 1905-06 Sezonu'nda Tom Watson ile yaşamıştır) görecekti; ama Liverpool'a Merseyside Derbisi'ndeki ilk resmi maç galibiyetini getirebilmek adına bir sezonluk tanışma sürecinin geçmesi gerekiyordu. Yine de Everton'ın 7. sırada tamamladığı ligi ilk beş içerisinde bitirmek bile başarının karşılığı olmalıydı, Liverpool için.

Everton ve Liverpool arasında 1897-98 Sezonu'na kadar oynanan lig karşılaşmalarında alınan skorlar şu şekildeydi:

13.10.1894 Everton 3-0 Liverpool, Goodison Park
17.11.1894 Liverpool 2-2 Everton, Anfield Road
03.11.1896 Everton 2-1 Liverpool, Goodison Park
21.11.1896 Liverpool 0-0 Everton, Anfield Road

Liverpool, Everton karşısında lig maçlarındaki ilk galibiyetini alabilmek için Eylül 1897'ye kadar bekleyecekti. 26 Eylül günü, artık Liverpool'un hedefini gerçekleştirmemesi adına önünde herhangi bir engel yoktu. 30000 kişinin doldurduğu Anfield'daki maçta Everton'ın 23. dakikada bulduğu gol bile Liverpool'u durduramamıştı. 30'ta William Walker ve 33'te Joe McQue'nun golleriyle 2-1 üstün girilen ikinci yarıda Franck Benton'ın attığı kafa golü, Liverpool'un 3-1'lik galibiyetine yetecekti.

Liverpool, 2-3-5 sistemi ile Everton karşısındaki ilk resmi galibiyetine ulaşmıştı; ama bir ay sonra Goodison Park'ta oynanan rövanşta Everton, aynı hataya iki kez düşmeyerek 3-0 kazanıyor ve rakibine bir derbi darbesi daha vuruyordu...

Böyleydi Merseyside Derbisi'nin ilkleri. Dünyanın en özel rekabetlerinden biri, Liverpool ve Everton arasındaki. Yine de 19. yüzyıla döndüğümüzde, çok şeyin değiştiğini görüyoruz haliyle. Sistemlerden veya oyuncu dizilişlerinden farklı olarak. Futbol, seyirci faktörü, telaffuz edilen paralar, iş ortaklıkları ve birçok değişik başlık. Ama en önemlisi; futbol, her zaman kendisini diğerlerinden ayrı kılan o amatör tarafını kaybetmek üzere. Veya belki de kaybetti bile.

Böylesi rekabetlere ihtiyacı var futbolun. Ayaklarını yere daha sağlam basabilmesi için.

2 yorum:

Adsız dedi ki...

Bravo.Tek kelmieyle mükemmel...
Sizi bir hafta gibi kısa bir süredir takip etmeme rağmen gerçekten mükemmel işler çıkartıyorsunuz.Sizi ilgiyle takip etmeye devam edeceğim.Başarılarınızın devamını diliyorum....
Kemal Doğan

Juan y Fer dedi ki...

Hello,
it is a derby and many thing can occur, but it will be a strange thing if we do not see a Liverpool FC´s victory.
Regards,
http://saqueneutral.blogspot.com/
(a blog about sport in English and Español)